ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀ ୧୯୬୨ରୁ ୧୯୭୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଇଥର କଂଗ୍ରେସର ରାଜ୍ୟସଭା ସଦସ୍ୟା ହୋଇଥିଲେ। କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳରେ ସ୍ଥାନ ପାଇ ୨୯ ଜାନୁୟାରି ୧୯୬୬ରୁ ୨ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୬୭ ଓ ୧୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୬୭ରୁ ୧୪ ଫେବୃଆରି ୧୯୬୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂଚନା ଓ ପ୍ରସାରଣ ଉପମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଇନ୍ଦରା ଗାନ୍ଧିଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳରେ କାମ କରିଥିଲେ। ୧୪ ଫେବୃୟାରି ୧୯୬୯ରୁ ୨୬ ଜୁନ୍‌ ୧୯୭୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭାଗ-ବିହୀନ ଉପମନ୍ତ୍ରୀ, ୨୬ ଜୁନ୍‌ ୧୯୭୦ରୁ ୧୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୭୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭାଗ-ବିହୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ୧୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୭୧ରୁ ୧୪ ଜୁନ୍‌ ୧୯୭୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂଚନା ଓ ପ୍ରସାରଣ ରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ। ସଂଖ୍ୟାନ୍ୟୂନ ହୋଇ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ବିଶ୍ବନାଥ ଦାଶ ଇସ୍ତଫା ଦେବାରୁ ଇନ୍ଦିରାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କ୍ରମେ ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀ ୧୪ ଜୁନ୍‌ ୧୯୭୨ରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଶପଥ ନେଲେ। ବିଧାନସଭା ସଭ୍ୟ ନଥିବା ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀଙ୍କୁ ୬ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ବିଧାନସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହେବା ଜରୁରୀ ଥିଲା। ଏଣୁ ସୁବିଧା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ ଖୋଜା ଚାଲିଲା। ଆସ୍କାରୁ ଛିଡ଼ା ହେବାକୁ ମନ ବଳାଇ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧିଙ୍କୁ ଆଣି ସଭା କରାଗଲା। ସଭ୍ୟ ଥିଲେ କବିରାଜ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀ।

Advertisment

କବିରାଜ ହିସାବରେ ସେ ଖ୍ୟାତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରାଜନୀତି ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ସେତେଟା ଆଶକ୍ତି ନଥିଲା। ପରେ କଟକରୁ ଛିଡ଼ା ହେଲେ ସୁବିଧା ହେବ ବୋଲି ନନ୍ଦିନୀ ଭାବିଲେ। କଟକ ନଗର ଆସନର ତତ୍କାଳୀନ ସଭ୍ୟ ଭୈରବ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତିଙ୍କ ସହିତ କଥା ହେଲେ ଏବଂ ସେ ବିଧାୟକ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ପାଇଁ ରାଜି ହେଲେ। ନନ୍ଦିନୀଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଭୈରବଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟସଭା ପଠାଇବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ମିଳିଲା। ଏହି ଉପନିର୍ବାଚନରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ହୋଇଥିଲେ ପୂବର୍ତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ଏହି ଆସନର ପୂର୍ବତନ ବିଧାୟକ ବୀରେନ୍‌ ମିତ୍ର। ୧୯୭୨ ଡିସେମ୍ବର ଶେଷ ସପ୍ତାହରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଉପନିର୍ବାଚନରେ ଶାସକ କଂଗ୍ରେସ ପ୍ରାର୍ଥୀ ନନ୍ଦିନୀଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ବୀରେନ୍‌ ଥିଲେ ବିରୋଧୀ ସମର୍ଥିତ ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରାର୍ଥୀ। କଂଗ୍ରେସର ମନ୍ତ୍ରୀ ଥାଇ ସୁଦ୍ଧା ନୀଳମଣି ରାଉତରାୟଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀଙ୍କ ସହ ପଡୁନଥିଲେ। ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ବୀରେନ୍‌ଙ୍କୁ କିଛି ନିର୍ବାଚନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଦେବାବେଳେ ନୀଳମଣି ବାବୁ ମଧ୍ୟ ୫୦ ହଜାର ଟଙ୍କା ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦେବା ପରେ ଆଉ ୫୦ ହଜାର ମହତାବଙ୍କ ଜରିଆରେ ଦେଲେ। ‘ସ୍ମୃତି ଓ ଅନୁଭୂତି’ ପୁସ୍ତକରେ ନୀଳମଣି ରାଉତରାୟ ଏହି ଉପନିର୍ବାଚନର ଅବତାରଣା କରିଛନ୍ତି। ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ହୃଦ୍‌ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ବୀରେନ୍‌ ମିତ୍ର ଏକପ୍ରକାର ଅଚଳ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।

ବୁଲିବୁଲି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ସମ୍ଭବ ନଥିଲା। ନନ୍ଦିନୀଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କଳାଟଙ୍କା ସହିତ ଗୁଣ୍ଡା ଶକ୍ତି ପ୍ରଚାରରେ ଲାଗିପଡ଼ିଲେ। କଟକ ସହରର ଗଳିକନ୍ଦିରେ କିରୋସିନ୍‌ ଲ୍ୟାମ୍ପ ବଦଳରେ ବିଜୁଳି ଖୁଣ୍ଟ ପୋତାଗଲା। ଗୁଣ୍ଡାମାନେ ମାରଣାସ୍ତ୍ର ଧରି ପ୍ରତିପକ୍ଷଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପୁଲିସ ଓ ପ୍ରଶାସନ ସବୁ ଦେଖି ଆଖି ବୁଜିଦେଲେ। ପୁରୁଣା ସର୍କିଟ ହାଉସ୍‌ଠାରେ କଂଗ୍ରେସ ନିର୍ବାଚନ ଅଫିସ ଖୋଲାଯାଇଥିଲା। ରହିବା, ଖାଇବା, ପିଇବା ଯେପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଲା ଯେ ବହୁ ବାହାରର କର୍ମୀ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାରରେ ଲାଗିପଡ଼ିଲେ। ଅନ୍ୟପଟେ ପୁଲିସ ସହାୟତାରେ ଭୋଟ କିଣିବା ପାଇଁ ନୋଟ୍‌ ବଣ୍ଟାଗଲା। ଭୋଟ୍‌ ଗ୍ରହଣ ପୂର୍ବରୁ ଭାରତରେ ଥିବା ଋଷ ଦୂତାବାସରୁ କେତେ ଅଫିସର ଆସି ସରକାରୀ ଅତିଥି ଭବନରେ ରହୁଥିଲେ। ବୈଦେଶିକ ଶକ୍ତିର କିଛି ଅର୍ଥ ବିନିଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଅଭିଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଉଠିଥିଲା। ଭୋଟ ହେଲା, ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀ (ଶାସକ କଂଗ୍ରେସ) ୨୮୨୮୩ ଖଣ୍ଡ, ବୀରେନ୍‌ ମିତ୍ର (ସ୍ୱାଧୀନ) ୧୭୪୯୨ ଖଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରାର୍ଥୀ ପ୍ରୀତିଶ ଚନ୍ଦ୍ର ରାୟଚୌଧୁରୀ ୬୩୦ ଖଣ୍ଡ, ଏସ୍‌. ପଟ୍ଟନାୟକ ୨୭୭ ଖଣ୍ଡ, ଇସ୍‌ଲାମୁଦ୍ଦିନ ୧୬୪ ଖଣ୍ଡ ଭୋଟ ପାଇଲେ ଏବଂ ୧୦୭୯୧ ଖଣ୍ଡ ଭୋଟ୍‌ ବ୍ୟବଧାନରେ ବୀରେନ୍‌ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀ ହରାଇଦେଲେ।
-ରାଜେଶ ଅଗ୍ରୱାଲ