ଏମ୍ଏସ୍‌ପି ୩,୧୦୦ ଟଙ୍କା; ଅସୁବିଧା କେଉଁଠି?

ଜଗଦୀଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି

ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରତି କ୍ୱିଣ୍ଟାଲ ୩,୧୦୦ ଟଙ୍କା ଦରରେ ଧାନ କ୍ରୟ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି। ରାଜ୍ୟର କୃଷକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଐତିହାସିକ ଓ ଦୂରଦର୍ଶୀ ପଦକ୍ଷେପ। ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଚାଷ ଖର୍ଚ୍ଚ, ମାନବ ଶ୍ରମ ମୂଲ୍ୟ ଓ ଗ୍ରାମୀଣ ଅର୍ଥନୀତିର ଚାପ ମଧ୍ୟରେ ଏହା କୃଷକଙ୍କ ଆୟ ସୁରକ୍ଷାକୁ ମଜବୁତ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ। ନୀତି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟତଃ କୃଷକ-ହିତୈଷୀ।

Advertisment

ତେବେ, ଗତ ତିନିଟି ଖରିଫ ଋତୁର ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇଲେ ଦିଶେ ଯେ ଖରିଫ ୨୦୨୪-୨୫ରେ ୪୫.୩୨ ଲକ୍ଷ ମେଟ୍ରିକ ଟନ୍ କ୍ରୟ କରାଯାଇଥିଲା, ଯହିଁରୁ ୯.୫୩ ଲକ୍ଷ ଚାଷୀ ଉପକୃତ ହେଲେ। ଖରିଫ ୨୦୨୫-୨୬ (୩୦-୩୧ ଜାନୁଆରି ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ)ରେ ୩୯.୯୦ ଲକ୍ଷ ମେଟ୍ରିକ ଟନ୍ କ୍ରୟରୁ ୯.୧୨ ଲକ୍ଷ କୃଷକ ଉପକୃତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଅର୍ଥାତ୍, ଉଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟ ଘୋଷଣା ସତ୍ତ୍ୱେ ଗତ ବର୍ଷ ତୁଳନାରେ ପ୍ରାୟ ୬ ଲକ୍ଷ ମେଟ୍ରିକ ଟନ୍ କମ୍ କ୍ରୟ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଲାଭାନ୍ୱିତ ଚାଷୀ ସଂଖ୍ୟାରେ ୯୦ ହଜାର ହ୍ରାସ ପାଇଛି।

କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ୨୦୨୫-୨୬ ଖରିଫ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଧାନର ସର୍ବନିମ୍ନ ସହାୟକ ମୂଲ୍ୟ (ଏମ୍ଏସ୍‌ପି) ୨,୩୬୯ ଟଙ୍କା ଓ ଗ୍ରେଡ୍-ଏ ପାଇଁ ୨,୩୮୯ ଟଙ୍କା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ପଞ୍ଜାବ, ହରିୟାଣା, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ କେନ୍ଦ୍ର ‘ଏମ୍‌ଏସ୍‌ପି’ରେ ବିପୁଳ ପରିମାଣରେ କ୍ରୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଓଡ଼ିଶା ଏହା ଠାରୁ ଅଧିକ ଦର ଘୋଷଣା କରିଛି। ଛତିଶଗଡ଼ ମଧ୍ୟ ଖରିଫ ଋତୁ ୨୦୨୫-୨୬ ପାଇଁ ପ୍ରତି କ୍ୱିଣ୍ଟାଲ ୩,୧୦୦ ଟଙ୍କା ଦରରେ ଧାନ କ୍ରୟକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଛି। ଏହା ପୂର୍ବ-ଭାରତରେ କୃଷି ସୁରକ୍ଷାରେ ଏକ ନୂଆ ମାନଦଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ- 🔴 LIVE News Updates 2026 February 26: କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜିରେ ଦୁର୍ଘଟଣା: ଶଳା-ଭିଣୋଇ ମୃତ; ଇନଷ୍ଟାଗ୍ରାମରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀଙ୍କ ୧୦୦ ନିୟୁତ ଫଲୋଅର୍ସ; ଆଜି ଲଢ଼ିବେ ଭାରତ-ଜିମ୍ବାୱେ; ଭାରସାମ୍ୟ ହରାଇ ପୋଲ ୱାଲ୍ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଗଲା ଯାତ୍ରୀବାହୀ ବସ୍‌

ମଣ୍ଡି ପରିଚାଳନା ଲାଗି ସରକାର ଉପଗ୍ରହ ଆଧାରିତ ଜମି ମାପ ମାଧ୍ୟମରେ ଟୋକନ ବଣ୍ଟନ ପ୍ରଣାଳୀ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ପ୍ରଶଂସନୀୟ। ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ ଚଳିତ ଋତୁର ତଥ୍ୟ ଦେଖାଉଛି ଯେ ମଣ୍ଡିକୁ ଆସିଥିବା ୪୧.୪୦ ଲକ୍ଷ ମେଟ୍ରିକ ଟନ୍‌ ଧାନରୁ ୩.୭୬ ଲକ୍ଷ ମେଟ୍ରିକ ଟନ୍ ଧାନ ତଥ୍ୟ ଓ ଗୁଣ ଯାଞ୍ଚ ସମସ୍ୟାରେ ଅସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଛି। ଏତେ ବିଶାଳ ପରିମାଣର ଧାନ ମଣ୍ଡିକୁ ଆସିଥିଲେ ହେଁ ଗୃହୀତ ନ ହେବା ଗୁରୁତର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଏ। ଅବଶ୍ୟ, ବଡ଼ ଆକାରର କାର୍ଯ୍ୟରେ କିଛି ପ୍ରାୟୋଗିକ ସମସ୍ୟା ରହିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ଏହାକୁ ଆହୁରି ସଂଗଠିତ କରିବାର ସୁଯୋଗ ରହିଛି। ବିଶେଷ ଭାବରେ ଭୂମି ସ୍ତରରେ ସୁଧାରର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। 

‘ଏମ୍‌ଏସ୍‌ପି’ ଆଧାରରେ ଧାନ କ୍ରୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସାଧାରଣତଃ ମଣ୍ଡି ବା ବଜାର ୟାର୍ଡରେ ଘଟେ। ଏହା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ଜିଲ୍ଲା କୃଷି ବିଭାଗ, ସମବାୟ ବିଭାଗ ଏବଂ ମାର୍କେଟିଂ ବୋର୍ଡ ମିଶି ଏକ ଟୋକନ ପ୍ରଣାଳୀ ଚାଲୁ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ କୃଷକଙ୍କ ଜମି ଓ ଉପଗ୍ରହଭିତ୍ତିକ ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ କୃଷକମାନେ କେତେ ଧାନ ନେଇ ଆସିପାରିବେ, ତାହା ଦର୍ଶାଉଥିବା ଟୋକନ ଜାରି କରାଯାଏ। ଏହା ପରେ କୃଷକ ନିଜ ଧାନ ସହିତ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମଣ୍ଡିକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଧାନ ମଣ୍ଡିକୁ ଆସିଲେ ତାହାର ଗୁଣବତ୍ତା ବା ‘ଫେୟାର ଏଭରେଜ କ୍ୱାଲିଟି’ (ଏଫ୍ଏକ୍ୟୁ) ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଏ। ଏହି ପରଖ ପରେ କୃଷକଙ୍କ ଉତ୍ପାଦ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମାନଦଣ୍ଡ ପୂରଣ କରୁଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ଲେଖାଯାଏ। ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦ କ୍ରମ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ମଣ୍ଡି ସ୍ତରରେ ଗୁଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ଅନିୟମିତତା ଓ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ମନୋଭାବ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଧାନ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଅସୁବିଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଏହା ପରେ ସରକାରୀ ପକ୍ଷ କ୍ରୟ କରାଯାଇଥିବା ଧାନକୁ ରାଇସ୍ ମିଲ୍‌କୁ ପଠାଏ। ସେଠାରୁ ବାହାରୁଥିବା ଚାଉଳ ଭାରତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ନିଗମ (ଏଫସିଆଇ)ର ଗୋଦାମକୁ ଯାଏ ଏବଂ ତା’ ପରେ ତା’ର ବଣ୍ଟନ କରାଯାଏ।

ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ମଣ୍ଡି ଚାରିପାଖେ ଘୂରୁଥିବା ସ୍ଥାନୀୟ ମଧ୍ୟସ୍ଥି (ମିଡିଲ ମ୍ୟାନ)ମାନେ କୃଷକଙ୍କ ସହିତ ଚୁକ୍ତି କରି ‘ଏମ୍‌ଏସ୍‌ପି’ ଠାରୁ କମ୍ ମୂଲ୍ୟରେ ଧାନ କ୍ରୟ କରି ରାଇସ୍ ମିଲ୍‌କୁ ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି। ଏହା ଦ୍ବାରା ‘ଏମ୍‌ଏସ୍‌ପି’ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିରର୍ଥକ ହୁଏ ଏବଂ କୃଷକଙ୍କ ଆୟକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ରୂପେ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ। 
କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଭୁଲ୍‌ ଟୋକନ ବଣ୍ଟନ, ଅନଧିକୃତ ସଭ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଟୋକନ ଦାଖଲ, ଅଥବା ଟୋକନଧାରୀର ଧାନ ଅସୂଚିତ ଭାବରେ ଆସି ପଡ଼ି ରହିବା ଭଳି ଘଟଣା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି। ଧାନର ଏମ୍‌ଏସ୍‌ପି କ୍ରୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଏହା ଅସ୍ଥିର କରିଦେଇଛି।

ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ- India No BudgetAllocation : ଚାବହାର ବନ୍ଦର ପାଇଁ ଭାରତ ବଜେଟରେ ଅର୍ଥ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନ ରହିବା ନୈରାଶ୍ୟଜନକ, ଇରାନ ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀ

କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ମଣ୍ଡି ପରିଚାଳନା, ଗୁଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଓ ସମୟୋପଯୋଗୀ କ୍ରୟରେ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗତ ଅସମନ୍ୱୟ ଦେଖାଯାଉଛି। ମିଳୁଥିବା ଖବର ଅନୁସାରେ, ମଧ୍ୟସ୍ଥି ଜାଲ, ଲୋଭୀ ଓ ଅସାଧୁ ମିଲ୍ ମାଲିକ ଏବଂ କିଛି ଦୁର୍ନୀତିଗ୍ରସ୍ତ ଓ ଶିଥିଳ ମଣ୍ଡିସ୍ତରୀୟ ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀ କୃଷକଙ୍କ ପାଇଁ ଅସୁବିଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛନ୍ତି। ଏହା ନୀତିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ଅନୁକୂଳ ନୁହେଁ, ବରଂ ତଳ ସ୍ତରରେ ନିରୀକ୍ଷଣ ଓ ପାରଦର୍ଶିତା ବୃଦ୍ଧିର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ରେଖାଙ୍କିତ କରେ। 

ଏଭଳି ବିକୃତି ସମଗ୍ର ପ୍ରଣାଳୀର ଚିତ୍ର ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଠିକ୍ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୟ ହୋଇଥିବା ଧାନର ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ମୋଟ ଦେୟ ପ୍ରାୟ ୧୧,୫୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ଅଟେ। ଏହା ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାର ପ୍ରମାଣ। ଅବଶିଷ୍ଟ ରାଶିର ଶୀଘ୍ର ବିତରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବ।
ଛତିଶଗଡ଼ ଗତ କିଛି ବର୍ଷରେ ୫୦ ଲକ୍ଷ ମେଟ୍ରିକ ଟନରୁ ଅଧିକ ଧାନ କିଣିଛି ଓ ସେଠାରେ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଧିକ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ଏଠି ପରିସ୍ଥିତିରେ ସୁଧାର ଲାଗି ମଣ୍ଡିକୁ ଆସିଥିବା ଧାନର ଅଯାଗ୍ୟତା ସମସ୍ୟା, ଟୋକନ କାରବାରରେ ଅସୁବିଧା, ଲମ୍ବା ଲାଇନ ଓ ବିଳମ୍ବ ଏବଂ ଗୁଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ଅନିୟମିତତା ସମ୍ପର୍କିତ ଅଭିଯୋଗ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ତା’ ନ ହେଲେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ନୀତି ଏବଂ ପଦକ୍ଷେପ ଭୂମି ସ୍ତରରେ ବିଶେଷ ସଫଳତା ପାଇବ ନାହିଁ। 

ଏ ସମସ୍ୟାର କେତେକ ସମାଧାନ ଏହି ଭଳି: ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଡିଜିଟାଲକରଣ, ଯାହା ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ସରଳତାକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବ। ଲମ୍ବା ଧାଡ଼ି ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତାରିଖ ବାବଦରେ ଆଗୁଆ ସୂଚନା ଦେବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଆଧାରିତ ଗୁଣ ପରୀକ୍ଷା ଓ ଅନଲାଇନ ଅଭିଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ବାରା ଚାଷୀମାନଙ୍କ ଅଭିଯୋଗର ଶୀଘ୍ର ସମାଧାନ ସମ୍ଭବ ହେବ। ଦୁର୍ନୀତିପ୍ରବଣ ଅଧିକାରୀ ଓ ମିଲ୍ ମାଲିକଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଦୃଢ଼ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିରୋଧକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ। ରେଳ ଓ ସଡ଼କ ପଥରେ ପରିବହନ, ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସଂଖ୍ୟକ ଗନି ବ୍ୟାଗର ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଧାନର ସ୍ଥାୟୀ ଓ ଅସ୍ଥାୟୀ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଉଛି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ। ଏହା ସହିତ ସ୍ୱାଧୀନ ଭିଜିଲାନ୍‌ସ ନିରୀକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ। 

୩,୧୦୦ ଟଙ୍କା ଏମ୍‌ଏସ୍‌ପି କେବଳ ଏକ ମୂଲ୍ୟ ଘୋଷଣା ନୁହେଁ; ଏହା କୃଷକ ସୁରକ୍ଷା ଦିଗରେ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଉଦ୍ୟମ। ନୀତି ଉତ୍ତମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଠିକ୍‌ ଥିବାରୁ ଏବେ ଆବଶ୍ୟକ- ଏହାକୁ ଅଧିକ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ପାରଦର୍ଶୀ ଓ ସଂବେଦନଶୀଳ କରିବା।
(ମତାମତ ଲେଖକଙ୍କ ନିଜସ୍ବ)

ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଆଇଏଏସ୍ ଅଧିକାରୀ, 
ପୂର୍ବତନ ଖାଦ୍ୟ ଓ ନାଗରିକ ଯୋଗାଣ ବିଭାଗ ସଚିବ, ଏବଂ ଅତିରିକ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ, ରାଜସ୍ଥାନ